Дүниежүзілік банк тобының ДДСҰ, ЮНИСЕФ, БҰҰ және IGME бірлесіп жариялаған 2026 жылғы наурыздағы есебіне сәйкес, Қазақстанда жаңа туған нәрестелердің өлім-жітім көрсеткіші (өмірдің алғашқы 28 күні) 1000 тірі туған нәрестеге шаққанда 3,9 құрады.
Бұл 2025 жылдың соңындағы Орталық Азиядағы ең төменгі көрсеткіш. Дамыған елдермен салыстырғанда, Қазақстан қазірдің өзінде Америка Құрама Штаттарымен теңеседі, онда бұл көрсеткіш 3,7 құрайды.
Қазақстан неонаталдық күтімді дамытуда және жаңа туған нәрестелерді, соның ішінде өте төмен салмақтағы нәрестелерді күтіп-бағуда айтарлықтай нәтижелерге қол жеткізді. Бүгінгі таңда елімізде салмағы небәрі 500 грамм болатын нәрестелер ұлттық деңгейде де, аймақтық перинаталдық орталықтарда да сәтті күтіліп-бағылады.
Заманауи перинаталдық технологияларды енгізудің және мамандарымыздың жоғары кәсібилігінің арқасында бұл нәрестелердің өмір сүру деңгейі төрт есеге артты — бұл Орталық Азиядағы ең жақсы көрсеткіштердің бірі.
Қазақстанда жыл сайын шамамен 20–22 мың шала туған сәби дүниеге келеді — бұл барлық босанулардың шамамен 5%-ын құрайды. Сонымен қатар, босану және неонаталдық қызметтердің жүйелі дамуы өлім-жітімнің тұрақты төмендеуіне әкелді:
* нәресте өлімі 10 жыл ішінде 1,5 есеге азайды
* неонаталдық өлім-жітім 2 есеге азайды
* бүгінде бұл көрсеткіш 1000 тірі туған нәрестеге шаққанда 3,1-ге дейінгі тарихи ең төменгі деңгейге жетті.
Шала туған нәрестелерге күтім жасау — тәулік бойы жұмыс істейтін күрделі процесс. Олардың мүшелерінің жетілмегендігіне байланысты бұл жаңа туған нәрестелер үнемі бақылауды қажет етеді, ал медициналық топтар күн сайын 20-дан астам өмірлік маңызды процедураларды орындайды. Бұл нәтижелер жоғары білікті және өз дайындықтарында мамандандырылған неонатологтар мен медбикелердің үйлесімді жұмысының арқасында қол жеткізілді.
Балалардың денсаулығын өмірдің алғашқы күндерінен бастап бақылауға ерекше назар аударылады. Елде скринингтің төрт түрі енгізілді:
• неонаталдық
• аудиологиялық
• офтальмологиялық
• даму скринингі
Балаларды ауруханадан шыққаннан кейін де бақылауға мүмкіндік беретін катамнез бағдарламалары дамытылуда, бұл ықтимал бұзылыстарды дер кезінде анықтауға жағдай жасайды
Қазақстан халықаралық ұйымдар ұсынған перинаталдық технологиялар мен қауіпсіз ана болу қағидаттарын үнемі енгізіп келеді. Жаңа туған нәрестелерге реанимация және қарқынды терапия қызметтері күшейтілуде, ал біздің мамандарымыз Қазақстанда да, шетелде де үнемі біліктілігін арттырып отырады.
Одан әрі дамыту аясында әрбір баланың өмірін сақтаудың басты басымдығына бағытталған жаңа туған нәрестелерге көмек көрсетуді ұйымдастыру стандарты бекітілді.
Сонымен қатар негізгі міндеттер қатарында мерзімінен бұрын босанулар санын азайту, репродуктивтік денсаулықты нығайту және инфекциялардың алдын алу мәселелері.
