Бір студентке екі волонтер. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде ерекше білім беру қажеттіліктері бар жастардың оқуға және университет өміріне бейімделуіне осындай модель бойынша көмек көрсетіледі. «Көмек» инклюзивті клубы 2023 жылдан бері жұмыс істейді және бүгінде 50-ге жуық қатысушыны біріктіреді. Университеттің ресми парақшасында түсіндірілгендей, «1+2» моделі сүйемелдеуді қажет ететін әр студентке арнайы дайындықтан өткен екі волонтерді бекітуді көздейді.
2026 жылы университет Астанадағы жоғары оқу орындары мен колледждердің өкілдеріне арналған үш оқыту семинарын өткізді. Келесі міндет – осы тәжірибені Қазақстанның басқа өңірлеріндегі білім беру ұйымдарына тарату.
«1+2» моделі қалай жұмыс істейді?
«Көмек» клубының басты ерекшелігі – ерекше білім беру қажеттіліктері бар студенттерге жеке тәсіл негізінде қолдау көрсету.
Қолдауды қажет ететін әр студентке арнайы дайындықтан өткен екі волонтер бекітіледі.
«Көмек» инклюзивті волонтерлік клубы студенттер арасында өзара көмек мәдениетін қалыптастырады.
Олар оқу барысында туындайтын қиындықтарды еңсеруге, университет ортасында бағдар табуға және басқа студенттермен қарым-қатынас орнатуға көмектеседі.
Қолдау университет аумағында жүріп-тұру кезінде сүйемелдеуді, қажетті ақпаратты алуға көмектесуді және әлеуметтік бейімделуге жәрдемдесуді қамтуы мүмкін.
Бұл ретте волонтерлердің міндеті – студенттің орнына оқу тапсырмаларын орындау емес, оның білім беру процесіне өз бетінше қатысуына көмектесу.
Мұндай тәсіл университетте қолжетімді әрі жайлы орта қалыптастыруға бағытталған.
Неліктен бір студентке бірден екі волонтер көмектеседі?
«1+2» моделі сүйемелдеу міндеттерін клубтың арнайы дайындықтан өткен екі қатысушысы арасында бөлуді көздейді.
Бұл көмекті сабақ кестесін, университет ортасының ерекшеліктерін және студенттің жеке қажеттіліктерін ескере отырып ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
«Көмек» инклюзивті волонтерлік клубы студенттер арасында өзара көмек мәдениетін қалыптастырады.
Волонтерлер клуб үйлестірушілерімен де байланыста болып, оқуға кедергі келтіруі мүмкін мәселелер туралы хабарлайды.
Психологиялық және әлеуметтік қолдау да маңызды рөл атқарады. Студент үшін білім беру қызметтерін алу ғана емес, өзін университет қауымдастығының толыққанды мүшесі ретінде сезіну де маңызды.
Сондықтан сүйемелдеу студенттің дербестігін дамытуға, қарым-қатынас орнатуына және студенттік өмірге белсенді араласуына бағытталған.
«Көмек» клубына 50-ге жуық студент қатысады
Инклюзивті волонтерлік клуб ЕҰУ-дың Инклюзивті қолдау орталығы жанынан 2023 жылы құрылған.
Бүгінде клуб 50-ге жуық қатысушыны біріктіреді.
Клубтың қызметі студенттерге жеке қолдау көрсетумен шектелмейді. Волонтерлер студенттердің қызығушылықтарын дамытуға және олардың арасындағы достық байланысты нығайтуға бағытталған бірлескен сабақтар ұйымдастырады.
«Көмек» инклюзивті волонтерлік клубы студенттер арасында өзара көмек мәдениетін қалыптастырады.
Қатысушылар тоғызқұмалақ, шахмат және дойбы ойнайды, ағылшын тілін үйренеді және гитарада ойнауды меңгереді.
Мұндай сабақтар қарым-қатынас орнатуға қосымша мүмкіндік беріп, қабілеттерін ашуға және пікірлес адамдарды табуға көмектеседі.
Студенттердің ортақ қызығушылықтар төңірегінде ұйымдастырылатын іс-шараларға бірге қатысуы да ерекше маңызға ие.
Волонтерлер студенттерді сүйемелдеуге арнайы дайындықтан өтеді
Инклюзивті ортада жұмыс істеу үшін көмектесуге деген ниет қана емес, белгілі бір білім мен дағдылар да қажет.
Сондықтан ЕҰУ-дың Инклюзивті қолдау орталығы волонтерлік қозғалысқа қатысушыларды оқытады.
Волонтерлер ерекше білім беру қажеттіліктері бар студенттермен дұрыс қарым-қатынас жасау қағидаларымен танысады, кедергілерді еңсеру жолдарын және сүйемелдеуді ұйымдастыру ерекшеліктерін үйренеді.
Сондай-ақ өзара сыйластыққа, жеке шекараны сақтауға және адамның жеке қажеттіліктерін түсінуге ерекше назар аударылады.
Мұндай тәсіл волонтерлік қолдауды жүйелі әрі тиімді ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
2026 жылы ЕҰУ үш оқыту семинарын өткізді
2026 жылы университеттің Инклюзивті қолдау орталығы инклюзивті волонтерлікті дамытуға арналған үш семинар ұйымдастырды.
Іс-шараларға Астанадағы жоғары оқу орындары мен колледждердің өкілдері қатысты.
Негізгі назар ерекше білім беру қажеттіліктері бар студенттерді сүйемелдеудің практикалық тетіктеріне және «1+2» моделін басқа білім беру ұйымдарында қолдану мүмкіндіктеріне аударылды.
Атап айтқанда, Maqsut Narikbayev University-де өткен оқыту семинарларының бірінде қатысушылар инклюзивті өзара іс-қимыл негіздерін, алғашқы көмек көрсету алгоритмдерін және ымдау тілінің негізгі элементтерін үйренді.
Практикалық бөлімде «Көмек» клубының жұмыс тәжірибесі және волонтерлер арасындағы міндеттерді бөлу тәртібі талқыланды.
Мұндай іс-шаралар университеттің жинақтаған тәжірибесін басқа оқу орындарына таратуға мүмкіндік береді.
«1+2» моделін Қазақстан бойынша тарату жоспарлануда
Келесі кезеңде инклюзивті волонтерлік тәжірибесін Астанадан тыс жерлерде де енгізу көзделген.
ЕҰУ «1+2» моделін еліміздің басқа өңірлеріндегі білім беру ұйымдарында енгізуге ықпал етуді жоспарлап отыр.
Ол үшін волонтерлерді даярлау, үйлестіру жұмысын ұйымдастыру және сүйемелдеу тетіктерін нақты оқу орындарының жағдайына бейімдеу қажет болады.
Негізгі мақсат – ерекше білім беру қажеттіліктері бар студенттерге қосымша мүмкіндіктер жасау. Олар тек сабақ кезінде ғана емес, университеттің күнделікті өмірінде де қолдау ала алуы керек.
Сонымен қатар модель енгізілетін өңірлердің нақты тізімі мен мерзімдері әзірге жарияланған жоқ.
Инклюзивті волонтерлік университеттер үшін неліктен маңызды?
Қолжетімді білім беру ортасы тек инфрақұрылыммен шектелмейді, адамдар арасындағы қарым-қатынасты да қамтиды.
Қажетті техникалық жағдайлар жасалғанның өзінде студенттер қарым-қатынас орнатуда, ақпарат алуда немесе бірлескен іс-шараларға қатысуда қиындықтарға тап болуы мүмкін.
Волонтерлік қолдау осындай кедергілердің бір бөлігін еңсеруге көмектесіп, әлеуметтік интеграцияға ықпал етеді.
Ал волонтерлер үшін клуб жұмысына қатысу қарым-қатынас жасау, командада жұмыс істеу және әлеуметтік жауапкершілік дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді.
ЕҰУ тәжірибесі студенттік бастаманың университеттің инклюзивті білім беруді дамыту жөніндегі жүйелі жұмысының бір бөлігіне айнала алатынын көрсетеді.
Бұған дейін біз ЕҰУ зерттеушілерінің ерекше білім беру қажеттіліктері бар адамдарды қолдауға арналған әзірлемелері туралы жазған едік. Университет ұсынған жобалардың қатарында қолжетімді білім беру ортасында көмек көрсетуге арналған «Инклюзивті гид» интеллектуалды жүйесі және 3D-аватар арқылы мәтінді қазақтың ымдау тіліне аудару технологиясы – SignBridge болды. «Көмек» клубының жұмысымен бірге бұл бастамалар университетте студенттер үшін қолжетімді орта қалыптастырудың түрлі тәсілдерін көрсетеді.
